Fotoreportaj|Video|На русском

Futbol

Hakimlik zirvəsi - Tofiq Bəhramov

29 yanvar 2016 15:40

O, "Neftçi"nin formasını çox az bir müddətdə geyinsə də, bütün dünya onu yaxşı tanıyır. Azerisport.az xəbər verir ki, vaxtilə SSRİ yığmasının şərəfini qorumuş Anatoli Banişevski və Ələkbər Məmmədovdan da məşhurdu. Lakin Tofiq Bəhramov futbolçudan çox hakim kimi tanınıb.

1925-ci il yanvarın 29-da dünyaya göz açan Bəhramov müharibənin qızğın vaxtında – 1943-cü ilin sentyabrında idmana gəlib. Həmin vaxt futbol çox az adamın yadına düşürdü. Hər kəs cəbhədən gələn xəbərləri gözləyirdi. Bununla belə, Tofiq də digər həmyaşıdları kimi topdan ayrıla bilmirdi. O, 6 ay «Spartak» cəmiyyətində məşq edəndən sonra Bakı birinciliyində «Burevestnik»lə oyunda debüt etdi. Bir il sonra Bəhramov artıq SSRİ çempionatının B qrupunda yarışan Bakı «Dinamo»suna yollandı. Təbii ki, o da futbolla məşğul olan bütün gənclər kimi, «Neftçi»mizin formasını geyinməyi arzulayırdı. Axır ki, Bəhramov da bu istəyinə çatdı. Lakin Tofiq flaqmanın heyətində çox az çıxış etdi. Bilgəhdə keçirilən məşqlərin birində komanda yoldaşı Valentin Xlıstovla mübarizədə zədələnən futbolçu 25 yaşında karyerasını başa vurmalı oldu. Onda çoxları Xlıstovu komanda yoldaşına zədə yetirdiyinə görə qınayırdılar. Amma o zaman heç kimin ağlına gəlməzdi ki, Xlıstov böyük bir savab iş görüb. Axı futbolçu karyerası alınmayan Tofiq Bəhramov sonradan dünyaca məşhur hakim oldu. Maraqlıdır ki, o, hakimliyə də təsadüf nəticəsində gəlib. 1951-ci ildə Bakı kuboku uğrunda «Dinamo» - «İnşaatçı» matçına hakim gəlib çıxmamışdı. Nəticədə 26 yaşlı gəncə oyunu idarə etməyi təklif edirlər. Özü də indi çox az adam inanar ki, Bəhramovun ilk qarşılaşması qalmaqalla nəticələnib. O, ilk sınaqdan üzüağ çıxmasa da, 6 aydan sonra Respublika birinciliyində baş hakim kimi debüt edir. 1952-ci ildə Respublika dərəcəli hakim adını alan həmyerlimiz 2 il sonra SSRİ çempionatının aşağı liqasında Tbilisi və Daşkənd komandalarının oyununda ədaləti təmin edir. Get-gedə ümidləri doğruldan referi həmin il «Neftçi» və Efiopiya yığmaları arasında yoldaşlıq oyununu da idarə edir. Qeyd edək ki, o vaxtlar komandamız tez-tez bu cür beynəlxalq yoldaşlıq matçları keçirərdi. Artıq ümumittifaq səviyyəsində tanınmağa başlayan Bəhramov «Paxtakor»la Uruqvayın məşhur «Nasional» klubu arasında yoxlama görüşündə də hakimlik edir.

O, SSRİ çempionatının güclülər dəstəsində 34 yaşında debüt edib. Daim prinsipiallığı, obyektivliyi ilə seçilən referi qısa müddətdə sovetlər birliyinin ən yaxşı hakimlərindən birinə çevrilir. Əbəs yerə deyil ki, o, həmin dövrdə Avropanın ən güclülərindən hesab olunan SSRİ çempionatında 146 matçda meydana baş hakim kimi çıxıb. Həmyerlimiz 1963-cü ildən etibarən 13 il (!) ardıcıl keçmiş ittifaqın 10 ən yaxşı hakimi sırasına düşüb. Bu göstəriciyə görə, o, ümumilikdə yalnız moskvalı Kazakovdan (15 il) geri qalsa da, ardıcıllığa görə hamını qabaqlayır.

Bəhramov 1965-ci ildə beynəlxalq dərəcəli hakim adını alır. O, 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilən 8-ci mundialda finala qədər bir oyunda (İsveçrə - İspaniya) baş hakim, 2 görüşdə (Argentina – İsveçrə və İngiltərə - Uruqvay) isə laysman kimi meydana çıxır.
1966-cı il iyulun 30-da Bəhramov adını əbədi olaraq dünya futbol tarixinə yazdırıb. «Uembli» stadionunda 83 min tamaşaçının izlədiyi İngiltərə – Almaniya görüşündə yan xətt hakimi funksiyasını yerinə yetirib. Buna baxmayaraq, final fitindən sonra bütün dünya heç baş hakimin adını belə çəkmirdi, hamı Tofiq Bəhramovdan danışırdı. Oyunun əsas vaxtının 2:2 hesabı ilə başa çatdığını nəzərə alsaq, əsəblərin necə tarıma çəkildiyini təsəvvür etmək çətin deyil. 100-cü dəqiqədə İngiltərə millisinin oyunçusu Herstin vurduğu top tirə dəyəndən sonra qapı xətti üzərində yerə düşüb geri qayıtdı. «Uembli» sükuta qərq olmuşdu. Hər kəs hakimin hansı qərar qəbul edəcəyini gözləyirdi. Matçın isveçrəli hakimi Dinst sözün həqiqi mənasında başını itirmişdi. O, nə qərar verəcəyini bilmirdi. Dinst qapıya daha yaxın mövqe seçən həmyerlimizə yaxınlaşaraq, kömək istədi. Bəhramov isə tərəddüd etmədən mərkəzi göstərərək, 18 saniyəlik sükuta son qoydu. Həmin qarşılaşmada İngiltərə Almaniyanı 4:2 hesabıyla məğlub edərək ilk və hələlik sonuncu dəfə dünya çempionu adını qazandı. Bəhramov ingilislərin gözündə qəhrəman səviyyəsinə yüksəlsə də, eyni zamanda almanların düşməninə çevrildi. Final fitindən sonra bundestim üzvləri bakılı laysmanı parçalamağa hazır idilər. Hətta Uve Zeyeler Tofiq Bəhramovu təhqir də etmişdi. Ancaq sonralar səhvini anlayan Zeyeler hakimimizdən üzr istədi. Dinst isə Bəhramova «sən mənim ad-sanımı xilas etdin» deyərək ona təşəkkür etdi.

Bəhramov Nikolay Latışevdən sonra dünya çempionatlarının finalında çıxış etmiş ikinci və sonuncu hakim kimi adını Sovet futbolunun tarixinə yazdırdı. İngiltərədəki mundialdan sonra FİFA həmyerlimizi «Qızıl fit»lə mükafatlandırdı. Britaniya kraliçası II Yelizaveta isə ona «Qızıl ilahə»nin surətini bağışladı.

Dörd il sonra Meksikada keçirilən dünya çempionatında da Bəhramov 3 oyunda hakimlik etdi. Bundan başqa, o, 1968 və 1972-ci illərdə keçirilən Avropa çempionatlarında, həmçinin Qitələrarası kubokda («Estudiantes» - «Mançester Yunayted» oyununda laysman, «İndelendyente» - «Ayns» matçında baş hakim) ədaləti təmin edib. 1972-ci ildə UEFA Kubokunun final matçı («Vulverhempton» - «Tottenhem») da ona tapşırılmışdı.

Dünyaca məşhur hakimimiz 1975-ci ildə fitlə vidalaşıb. Yenidən doğma «Neftçi»yə qayıdan Bəhramov 3 il komandamızda ikinci məşqçi kimi fəaliyyət göstərib. Bütün dövrlər üçün ən yaxşı hakimimiz olan Bəhramov «Neftçi»nin rəisi vəzifəsində də çalışıb. O, elmi fəaliyyətlə də məşğul olub. 20 ilə yaxın müddətdə Bədən Tərbiyəsi İnstitutunda və indi Slavyan Universiteti adlanan təhsil ocağında kafedra müdiri işləyib. Bəhramov AFFA yarananda federasiyanın baş katibi də olub.

Mərhum hakimimiz özündən sonrakı nəsillərə bir çox mənəvi sərvətlər qoyub gedib. Onun «Kənddə futbol», «Futbola sevgi», «Hakim mərkəzi göstərir», «1001 matç» kitabları indi də futbolsevərlər tərəfindən böyük maraqla oxunur.

1993-cü ildə üçüncü dəfə infarkt keçirən Bəhramov həyatla vidalaşdı. 3 il sonra ölkəmizin ən böyük idman qurğusu – Respublika stadionuna onun adı verildi. 2004-cü ildə isə arenanın önündə Tofiq Bəhramovun heykəli ucaldıldı.

Tofiq Bəhramovun əziz xatirəsi daim yaddaşlarda qalacaq.

Allah rəhmət eləsin! (Neftçi PFK)

Другие новости этого раздела

Qurban Qurbanov: Əvvəl Qarabağla Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinin oyunlarının Olimpiya stadionunda keçirilməsinin tərəfdarı deyildim22 martAFFA-nın XXV növbəti Konfransı keçirilib07 martQurban QURBANOV: Billiatın klubu bizdən transfer pulu istəmişdi, amma 2 500 000 avro yox09 fevral Samir ABASOV: Yüzdə yüz mən futbolçu Samir Abasovu bəyənməzdim01 fevralİradə Quliyeva: O vaxt öz kapitan sarğımı ona hədiyyə etmişdim12 yanvarReytinq cədvəli açıqlanıb12 yanvarQarabağa yeni futbolçu qoşuldu10 yanvarİqnasio Herrera komandaya qoşuldu10 yanvarAzərbaycan - Almaniya: Biletlərin onlayn satışı başladı10 yanvarİbrahim Şehiç: Ötən il mənim həyatımda ən uğurlu il oldu10 yanvarTəbriz Həsənov: Futbolda belə nəticələrlə qarşılaşmaq mümkündür10 yanvarYığmamız özünə iki rəqib tapdı09 yanvarElxan Abdullayev: Komanda yaxşı təsir bağışladı09 yanvarElşən Abdullayev: Əsas heyətə düşmək özümdən asılıdır09 yanvarŞtutqart və Feyenoord-un futbolçuları Azərbaycan yığmasında09 yanvar
9 noyabr15:01 TOPAZ: Hannover arzuolunmaz rəqibinə qarşı8 oktyabr11:31 «TOPAZ»da bu gün: Saraqosa 6 illik “tilsimi” qıra biləcəkmi?5 oktyabr11:02 «TOPAZ»da bu gün: Bask derbisi və daha 147 oyun3 oktyabr12:10 «Topaz»dan daha bir lotoreya: «Hyundai Accent» udmaq şansını qaçırma!4 sentyabr15:54 Аrif Abdullayev: İndi də Rusiya və bəzi başqa ölkələrin çempionatlarında afişa kimi bu fəndimin şəklindən istifadə olunur22 mart17:58 Qurban Qurbanov: Əvvəl Qarabağla Çempionlar Liqasının qrup mərhələsinin oyunlarının Olimpiya stadionunda keçirilməsinin tərəfdarı deyildim7 mart15:04 AFFA-nın XXV növbəti Konfransı keçirilib9 fevral11:10 Qurban QURBANOV: Billiatın klubu bizdən transfer pulu istəmişdi, amma 2 500 000 avro yox1 fevral11:46 Samir ABASOV: Yüzdə yüz mən futbolçu Samir Abasovu bəyənməzdim22 sentyabr18:01 «Qara Bazara» son zərbə12 yanvar18:10 İradə Quliyeva: O vaxt öz kapitan sarğımı ona hədiyyə etmişdim17:50 Reytinq cədvəli açıqlanıb10 yanvar16:19 Qarabağa yeni futbolçu qoşuldu13:15 İqnasio Herrera komandaya qoşuldu12:08 Azərbaycan - Almaniya: Biletlərin onlayn satışı başladı11:41 Bakı sakini Topazda 250 000 manat uddu 11:35 İbrahim Şehiç: Ötən il mənim həyatımda ən uğurlu il oldu11:10 Təbriz Həsənov: Futbolda belə nəticələrlə qarşılaşmaq mümkündür9 yanvar15:13 Yığmamız özünə iki rəqib tapdı14:46 Elxan Abdullayev: Komanda yaxşı təsir bağışladı14:43 Elşən Abdullayev: Əsas heyətə düşmək özümdən asılıdır14:33 Ştutqart və Feyenoord-un futbolçuları Azərbaycan yığmasında14:01 Dilarə Əhmədova: Veteran futbolçuların təcrübəsindən yararlanmalıyıq23 dekabr17:43 Vəsait Xəzər Lənkəran klubunun hesabına köçürülüb15:13 Güləşçilərimiz 2016-cı il ərzində 62 qızıl, 61 gümüş, 132 bürünc medal qazanıb13:12 Kamran Quliyev Klublar Komitəsinin sədri seçilib00:44 «Şans qazanmağım mənim üçün gözlənilməz deyildi»22 dekabr14:31 Millimiz ili 90-cı pillədə başa vurdu13:18 Qarabağ klubu məşqçisinə görə cəzalandırılıb12:35 İnter PİK-in yeni prezidenti10:38 Asif Məmmədov: Qol vəziyyətlərindən istifadənin aşağı düşməsi əsasən son matçlarda daha qabarıq hiss olunur21 dekabr21:00 Zirədən Neftçi üzərində işə yaramayan qələbə 20:20 Neftçi məğlub olsa da, yarımfinala çıxdı 20:10 Adil Şükürov: Azarkeşlər bu il Zirədən çox şey gözləyirlər20:00 Elxan Abdullayev: Zirə kimə 4 qol vurub ki, bizə də vursun?19:55 Sumqayıt Qarabağla doğma meydanda da bacarmadı 19:40 Qriqorçuk: İli komandam üçün uğurlu hesab edirəm19:20 AZAL da sürpriz edə bilmədi 19:10 Qəbələ AZAL-a səfərdə də qalib gəldi 19:00 Yarımfinal cütlükləri bəlli oldu
BAKU 2020
Neftchi fan shop